ถ้านึกถึงต้นไม้หลายคนคงนึกถึงเฟอร์นิเจอร์สีสันสวยงาม แต่ประโยชน์ของต้นไม้อีกด้านหนึ่งที่สำคัญคือ เป็นแหล่งเก็บข้อมูลสิ่งแวดล้อมในอดีต

ในต้นไม้แต่ละต้นจะมีการสร้างเส้นรอบวงที่บ่งบอก ถึงการเจริญเติบโตของต้นไม้ ซึ่งเรียกว่า "วงปีไม้" แต่ก็มีเพียงต้นไม้บางชนิดเท่านั้นที่จะมีวงปี ไม้สักเป็นหนึ่งใน ชนิดไม้ที่สร้างวงปีขึ้นอย่างสม่ำเสมอทุกปีปีละหนึ่งวง ซึ่งขนาดของวงปีจะสัมพันธ์กับสภาพสิ่งแวดล้อม เช่น ถ้าหากปีใดฝนตกมากต้นไม้ก็จะสร้างเส้นวงปีขยายออกไป ภายนอกลำต้นมีขนาดใหญ่กว่าปีที่มีฝนตกน้อย อากาศแห้งแล้ง เป็นต้น ดังนั้น ถ้าหากต้นไม้ที่เกิดขึ้นในสภาพแวดล้อมเดียวกัน สมัยเดียวกัน ก็จะมีขนาดวงปีที่เท่ากัน นักวิทยาศาสตร์ได้นำลักษณะเด่นของการเติบโตวงปีเหล่านี้ มาซ้อนทับกันจากต้นไม้ต้นหนึ่ง ซึ่งอาจเป็นไม้ที่ยังมีชีวิตในปัจจุบัน ไปยังต้นไม้ที่มีอายุมากกว่า หรือเป็นไม้เก่าจากแหล่งโบราณคดี ทำให้สามารถย้อนกลับไปศึกษาสิ่งแวดล้อมสมัยโบราณได้ ดังเ่ช่นรูปภาพข้างล่างนี้

โลงไม้ หรือที่คนท้องถิ่นเรียกว่าโลงผีแมน เป็นโลงศพของคนในกลุ่มวัฒนธรรมโลงไม้ เมื่อ 2,500-1,200 ปีมาแล้ว ลักษณะเด่นของกลุ่มคนในวัฒนธรรมนี้คือ การเลือกไม้สักมาทำเป็นโลงศพ ทำให้นักวงปีไม้สามารถนำมาศึกษาวงปีไม้เพื่อเข้าใจถึงสิ่งแวดล้อมสมัยโบราณ และอายุของโลงไม้ได้ แต่ข้อจำกัดของการศึกษากลุ่มโลงไม้เหล่านี้ก็คือ โลงไม้เหล่านี้ไม่มีการทำสืบเนื่องจนถึงปัจจุบันทำให้นกัวงปีไม้ และนักโบราณคดี ต้องนำข้อมูลจากตอไม้เก่า และไม้ที่ยังมีชีวิตอยู่ในพื้นที่นี้มาศึกษา (ดังรูปภาพด้านบน) เพื่อเชื่อมโยงวงปีไม้จากปัจจุบันไปสู่อดีต โดยมี รศ.ดร.นาฏสุดา ภูมิจำนงค์อาจารย์จากคณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ผู้เชี่ยวชาญด้านวงปีไม้ เป็นผู้วิจัย ซึ่งคงไม่นานเกินรอที่เราจะได้ทราบถึงสิ่งแวดล้อมในอดีต รวมถึงลำดับวิวัฒนาการของโลงไม้แต่ละรูปแบบ

สำหรับเป้าหมายของการวิจัยด้านวงปีไม้ คือ

ก. วิเคราะห์วงปีไม้
ข. วิเคราะห์และแปลผลทางสถิติ
ค. สังเคราะห์ข้อมูลเกี่ยวกับวงปีไม้และละอองเรณู
ง. เชื่อมโยงและเปรียบเทียบสิ่งแวดล้อมในอดีตกับปัจจุบัน
จ. สร้างฐานข้อมูลเกี่ยวกับวงปีไม้และวงปีไม้

LINK:
โครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูง ในอำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ระยะที่สอง ห้อง 808 ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ถ.บรมราชชนนี ตลิ่งชัน กทม. 10170 โทร.0-2880-9215 highlandarchaeology@yahoo.com
 
 
 
:: วงปีไม้และสิ่งแวดล้อม