โครงการศึกษาชาติพันธุ์วรรณนาทางโบราณคดีของกลุ่มคนบนพื้นที่สูงในอำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นโครงการย่อยภายใต้การดูแลของโครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูงในอำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ระยะทีสอง โดยจัดเป็นโครงการวุฒิเมธีวิจัยและพัฒนา มนางสาวอุดมลักษณ์ ฮุ่นตระกูล เป็นผู้วิจัย

ความสำคัญของโครงการนี้คือ เป็นโครงการที่จะช่วยเชื่อมโยงข้อมูลของคนที่อยู่อาศัยในอำเภอปางมะผ้าปัจจุบันว่า มีความเกี่ยวข้องกันอย่างไรกับหลักฐานทางโบราณคดี

ความเป็นมาของโครงการ

โครงการวิจัยนี้มีความสนใจในเขตพื้นที่สูงของเทือกเขาทางด้านตะวันตก โดยเฉพาะในเขตจังหวัดแม่ฮ่องสอนซึ่งมีความสัมพันธ์กับพัฒนาการ ทางประวัติศาสตร์ของภาคเหนือ โดยตรงแต่มักไม่มีการกล่าวถึงไว้นัก จากรายงานการศึกษากลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่ อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน พบว่าในการสืบค้นเกี่ยวกับการตั้งถิ่นฐานของชุมชนในพื้นที่ มีการอพยพเข้ามาในช่วงเวลาประมาณ 300 ปี มานี้เอง ซึ่งขัดกับหลักฐานทางโบราณคดีที่พบในพื้นที่ที่ชี้ให้เห็นว่ามีการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์มายาวนาน ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์กระทั่งถึงปัจจุบัน รวมทั้งมีการเคลื่อนไหวติดต่อปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มคนที่อยู่โดยรอบมาโดยตลอด หากเป็นที่น่าเสียดายว่าแหล่งโบราณคดีที่พบส่วนใหญ่มักจะเป็นประเภทแหล่งฝังศพ ซึ่งไม่ให้ความกระจ่างเกี่ยวกับสภาพความเป็นอยู่ของกลุ่มคนในอดีตมากนัก จากการทำงานที่ผ่านมาเหล่านี้แสดงให้เห็นว่ามีความหลากหลายของประเภทและตำแหน่งของ แหล่งโบราณคดีอยู่มากมาย และทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับการแปลความเกี่ยวกับแหล่งโบราณคดีว่าแต่ละประเภท มีหน้าที่การใช้งานต่างกันหรือไม่ และเราจะสามารถคาดการณ์ตำแหน่งที่ตั้งของแหล่งโบราณคดีบนพื้นที่สูงได้อย่างไร

การศึกษาชาติพันธุ์วรรณนาทางโบราณคดี คืออะไร?
สำหรับการศึกษาชาติพันธุ์วรรณาทางโบราณคดี (Ethnoarchaeology) นั้นหมายถึง การศึกษาด้วยวิธีทางมานุษยวิทยาที่เก็บข้อมูลทางชาติพันธุ์วรรณนาจากกลุ่มสังคมมนุษย์กลุ่มใด กลุ่มหนึ่งที่ยังมีชีวิตอยู่ในปัจจุบัน โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อตอบคำถามและตีความทางโบราณคดี การเก็บข้อมูลจึงมุ่งเน้นศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมมนุษย์ ที่ทำให้เกิดหลักฐานทางโบราณคดี ซึ่งจะช่วยให้เราเข้าใจถึงกระบวนการเกิดของหลักฐานทางโบราณคดี และสามารถสร้างตัวแบบ (Model) พฤติกรรมของกลุ่มคนในอดีตที่ดี สำหรับนำไปใช้อธิบายเชิงเปรียบเทียบในการทำงานทางโบราณคดีต่อไป

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ขอบเขตของงานวิจัย

กลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูงในเขต อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ประกอบด้วยกลุ่มชาติพันธุ์จำนวน 6 กลุ่มคือ ไทยใหญ่ กะเหรี่ยง ลัวะ ลีซอ มูเซอแดง และมูเซอดำ

วัตถุประสงค์ของโครงการวิจัย
1. สร้างตัวแบบ (Model)สำหรับอธิบายหลักฐานทางโบราณคดีที่พบบนพื้นที่สูง ในเชิงเปรียบเทียบให้กับนักโบราณคดี
2. ตรวจสอบและคาดการณ์หาตำแหน่งของแหล่งโบราณคดีบนพื้นที่สูง
3. นำความรู้จากความเข้าใจในระบบการตั้งถิ่นฐานของกลุ่มชนบนที่สูงไปใช้เป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับแนวทางเพื่อการพัฒนาและจัดการเกี่ยวกับทรัพยากรให้กับกลุ่มชน บนพื้นที่สูงแต่ละกลุ่ม
4. ฟื้นฟูและประยุกต์ภูมิปัญญาดั้งเดิมเพื่อนำกลับมาใช้ได้อีก

การดำเนินงานในขณะนี้ได้เก็บข้อมูลของกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ เสร็จสิ้นแล้ว ขณะนี้การทำงานอยู่ระหว่างการสำรวจเพื่อทดสอบข้อสมมติฐานของงานวิจัย และสำรวจหาแหล่งโบราณคดี

LINK:
โครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูง ในอำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ระยะที่สอง ห้อง 808 ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ถ.บรมราชชนนี ตลิ่งชัน กทม. 10170 โทร.0-2880-9215 highlandarchaeology@yahoo.com
 
 
 

แผนที่อำเภอปางมะผ้า

:: แนะนำโครงการศึกษาชาติพันธุ์วรรณนาทางโบราณคดีฯ