-สมัครงานตำแหน่งผู้ช่วยนักวิจัย
- รายการย้อนรอยตอน"ปริศนาถ้ำผีแมน"
- การประชุมมานุษยวิทยากายภาพที่กัมพูชา
 
  - การประชุมเชิงปฏิบัติการ "การวิเคราะห์กระดูกสัตว์"
  - โครงการหุ่นหรรษา พาเที่ยวปางมะผ้า
  - การสัมมนาโต๊ะกลมครั้งที่ 1

ETHNOARCHAEOLOGY PROJECT IN PANG MAPHA DISTRICT, MAE HONG SON PROVINCE
 
 
เส้นทางเข้าแหล่งโบราณคดีเพิงผาบ้านไร่
โลงไม้ที่แหล่งโบราณคดีเพิงผาบ้านไร่
เครื่องถ้วยจีนพบในหมู่บ้านเมืองแพม
การขุดค้นแหล่งโบราณคดีเพิงผาบ้านไร่
การขุดค้นแหล่งโบราณคดีเพิงผาถ้ำลอด
คณะวิจัยโครงการโบราณคดีบนพื้นที่สุงฯ
แหล่งโบราณคดีเพิงผาถ้ำลอด
สภาพภูมิประเทศของอำเภอปางมะผ้า
การสำรวจแหล่งโบราณคดีโลงไม้
 
 

โครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูงในอำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นโครงการวิจัยที่ได้รับทุนสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ระหว่างวันที่ 1 มีนาคม 2544 ถึง 28 กุมภาพันธ์ 2546 รวมเป็นระยะเวลา 2 ปี การดำเนินงานทางด้านโบราณคดีในพื้นที่แห่งนี้นับว่ายังมีความก้าวหน้าไม่ มากนักจนถือเป็นพื้นที่ชายขอบของความรู้ทางด้านโบราณคดี โดยเฉพาะในเรื่องการศึกษาโบราณคดี เกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศในช่วงไพลสโตซีน ตอนปลาย (ยุคน้ำแข็งตอนปลาย) ถึงโฮโลซีน (ยุคที่อากาศ อบอุ่นเหมือนกับปัจจุบัน) ในประเทศไทย ซึ่งไม่พบว่ามีการศึกษาอย่างจริงจังว่าใน ช่วงเวลาดังกล่าวนั้น การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศมีผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติอย่างไรและต่อการ ปรับตัวของคน สังคม และวัฒนธรรมในแต่ละช่วงเวลาหรือไม่อย่างไร ดังนั้น “โครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูง” จึงมีวัตถุประสงค์ที่จะตรวจสอบว่าสภาพแวดล้อม ในอดีต มีลักษณะเป็นอย่างไร สอดคล้องกับบริบทการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศของภูมิภาค หรือไม่และการ ปฏิสัมพันธ์ของมนุษย์กับสิ่งแวดล้อมในพื้นที่สูงในเขตร้อน โดยเฉพาะ การปรับตัวทาง วัฒนธรรมที่สะท้อน ให้เห็นในรูปแบบของแบบแผนการดำรงชีพและการตั้งถิ่นฐานมีลักษณะเป็น อย่างไรด้วยเหตุนี้จึงเลือก อำเภอปางมะผ้าสำหรับเป็นพื้นที่ศึกษา เพราะเหตุผลที่สำคัญดังต่อไปนี้
ประการที่หนึ่ง มีลักษณะภูมิประเทศที่เป็นพื้นที่มีลักษณะจำเพาะ เปรียบเสมือนกับห้อง ปฏิบัติการทางธรรมชาติ โดยที่บริเวณพื้นที่ อำเภอปางมะผ้ามีจุดเด่นในด้านความหลากหลายทาง กายภาพและชีวภาพ จัดอยู่ในสภาพแวดล้อมแบบเขตร้อนแบบฤดูกาล มีภูเขาสูงชันล้อมรอบเป็นเทือกเขา ยาวต่อเนื่องมีหุบเขาลึก และสลับซับซ้อน ตลอดจนยังดำรงไว้ซึ่งความอุดมสมบูรณ์ทางธรรมชาติทั้ง พืชพรรณและสัตว์ป่าสูง ดังนั้น จึงสามารถเป็นข้อมูลพื้นฐานที่ดีสำหรับใช้เปรียบเทียบกับสภาพแวดล้อม ในอดีตได้เป็นอย่างดี
ประการที่สอง ในอำเภอปางมะผ้ามีร่องรอยของการอยู่อาศัยในช่วงไพลสโตซีนตอนปลายถึง โฮโลซีน ตอนปลาย ผลการสำรวจทาง โบราณคดีที่ผ่านมา พบว่าในอดีตมีการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ และอยู่อาศัยของ ชุมชนคล้ายกับที่พบในปัจจุบัน ลักษณะการตั้งถิ่นฐานมีการ กระจายตัวแบบโดดเดี่ยว ไม่หนาแน่นดังเช่น ชุมชนที่อาศัยตามที่ราบลุ่มแม่น้ำ พบร่องรอยของการตั้งถิ่นฐานในระดับความสูง ที่แตกต่างกัน เช่นภายในถ้ำ เพิงผา ที่ราบหุบเขา หรือเชิงเขาซึ่งเป็นวัตถุดิบเบื้องต้นสำหรับการดำเนินงาน วิจัยต่อไป
ประการที่สาม สภาพแวดล้อมที่เป็นภูเขาสลับซับซ้อน พื้นที่ทุรกันดารและการคมนาคมพื้นฐาน เป็นข้อจำกัดสำคัญในการติดต่อกับ คนภายนอก ทำให้ยากแก่การเข้าถึงในหลายๆ หมู่บ้าน จึงทำให้มีการ ดำรงอยู่ของชุมชนแบบโดดเดี่ยว มีการเปลี่ยนแปลงทางสังคมเป็นไปอย่างเชื่องช้ากว่ากลุ่มชาติพันธุ์ บริเวณที่อยู่ใกล้กับเมืองสภาพแวดล้อมทางสังคมของอำเภอปางมะผ้าในปัจจุบันมีความหลากหลายทาง วัฒนธรรมและชาติพันธุ์ไม่ว่าจะเป็นไทยใหญ่ ลัวะ กะเหรี่ยง มูเซอแดง มูเซอดำที่อพยพมาตั้งถิ่นฐานใน ระยะเวลาที่แตกต่างกันไป แม้ว่าในปัจจุบัน การผสม กลมกลืนวัฒนธรรมในภาคเหนือมีอัตราที่สูงและ รุนแรง แต่ในอำเภอปางมะผ้า กลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆก็ยังดำรงเอกลักษณ์ของตนเองไว้อย่าง เหนียวแน่น ดังนั้นจึงสามารถเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับเป็นนัยที่นำมาใช้เปรียบเทียบเรื่องการปรับตัวของคนและ การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมในสภาพแวดล้อมบนที่สูงในเขตร้อนแบบฤดูกาลได้ว่าการเปลี่ยนแปลง สภาพแวดล้อม ทางสังคมและวัฒนธรรมในอดีตมีการดำรงเอกลักษณ์ที่สืบเนื่องยาวนานและมี การเปลี่ยนแปลงที่ช้ากว่า ชุมชนที่อาศัยอยู่ในที่ราบหรือไม่
ประการที่สุดท้าย เพื่อต้องการตรวจสอบข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับเรื่องสภาพแวดล้อมโบราณของ ระดับพื้นที่สูง (High latitude) เพราะพื้นที่ ศึกษาตั้งอยู่ภายในภาคพื้นทวีปของเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งอาจจะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางภูมิอากาศในช่วงต่อระหว่างไพลสโตซีนตอนปลาย กับโฮโลซีน ตอนต้นน้อยกว่าบริเวณพื้นที่ชายฝั่งทะเล ซึ่งก็สอดคล้องกับผลการศึกษาที่ถ้ำผี โดยกอร์มัน สันนิษฐานว่ามี การเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมค่อนข้างน้อย ป่าไม้และสัตว์ป่าในอดีตจึงน่าจะมีความ คล้ายคลึงกับปัจจุบัน แต่การศึกษาของกอร์มันก็มีข้อจำกัดเนื่องจากกอร์มันตีความสิ่งแวดล้อมโบราณ จากการศึกษาเปรียบเทียบ กับแหล่งโบราณคดีในประเทศจีน ไม่ได้สุ่มตัวอย่างจากแหล่งโบราณคดี รอบๆและถ้ำผีเป็นเพียงตัวแทน ระบบนิเวศน์ย่อยภายในถ้ำ อีกทั้งในปัจจุบัน ยังไม่มีข้อมูลจากแหล่งโบราณคดีอื่นๆในบริเวณเดียวกัน สนับสนุน ทำให้ไม่สามารถที่จะใช้สร้างภาพของสิ่งแวดล้อมในอดีตของอำเภอปางมะผ้าทั้งบริเวณได้ งานวิจัยนี้จึงต้องการขยายความรู้ในเรื่องนี้และ ตรวจสอบข้อสันนิษฐานของฮัตเทอเร่อ และกอร์มัน 


 
ออกแบบโดย นายพิพัฒน์ กระแจะจันทร์ และนายเอกชัย อุปะกันทะ ควบคุมโดย ผศ.ดร.รัศมี ชูทรงเดช