ETHNOARCHAEOLOGY PROJECT IN PANG MAPHA DISTRICT, MAE HONG SON PROVINCE
 
 

ผลการสำรวจของได้พบแหล่งโบราณคดีทั้งหมดมี 68 แหล่ง โดยพบจากบริเวณลำน้ำลางมากที่สุดจำนวน 22 แหล่ง ลำน้ำของ จำนวน 11 แหล่ง ลำน้ำรางหลวง ซึ่งเป็นสาขาย่อยของลำน้ำลาง พบจำนวน 10 แหล่ง ห้วยโป่งแสนปิ๊ก จำนวน 8 แหล่ง ลำน้ำ แม่ละนาพบ 6 แหล่ง ลำน้ำแพม พบจำนวน 8 แหล่งและกึ๊ดสามสิบ พบจำนวน 3 แหล่ง จากแหล่งโบราณคดีจำนวน 68 แหล่ง สามารถแบ่งในเบื้องต้นโดยอาศัยหลักฐานโบราณวัตถุที่พบได้เป็น 6 ประเภท คือ

1) แหล่งทรัพยากรหินหรือแหล่งวัตถุดิบ พบในบริเวณลุ่มน้ำรางหลวง มีลักษณะเป็นลานหินกรวดซึ่งมีก้อน หินกรวดแม่น้ำที่สามารถนำมาใช้เป็นวัตถุดิบ ในการทำเครื่องมือหินกะเทาะ นอกจากนี้ ยังพบโบราณวัตถุที่เป็นเครื่องมือ หินกะเทาะและเศษภาชนะดินเผาแบบเนื้อดิน ปนอยู่กับหินกรวดด้วย  

2) แหล่งโบราณคดีประเภทสุสานในวัฒนธรรมโลงไม้ พบกระจายทั่วไปในอำเภอปางมะผ้า จากโบราณวัตถุที่พบ ซึ่งประกอบด้วย เศษภาชนะดินเผาเนื้อดินแบบต่างๆ เครื่องมือเหล็ก เศษชิ้นส่วนกระดูกคน โดยเฉพาะอย่างยิ่งโบราณวัตถุ ที่เป็นโลงไม้ ทำให้จัดว่าเป็นแหล่งที่ฝังศพซึ่งพบตามถ้ำลักษณะต่างๆ

 
       
                     

3) แหล่งที่อยู่อาศัย กระจายอยู่ตามลุ่มน้ำโดยทั่วไปของปางมะผ้า ลักษณะสภาพ ของแหล่งโบราณคดีประเภทนี้ มีทั้งที่เป็นเพิงผา ถ้ำ สันดอยและลานตะพัก จากโบราณวัตถุที่พบไม่ว่าจะเป็น เครื่องมือแกนหินและสะเก็ดหิน เศษภาชนะดินเผาแบบต่างๆ ขวานหินขัด โกลนหินขัดและเครื่องมือเหล็ก แสดงว่าแหล่งโบราณคดีประเภทนี้มีการใช้อย่างต่อเนื่อง หลายยุคสมัย จึงพบโบราณวัตถุของสมัยต่างๆปะปนกัน เช่น เครื่องมือหินกะเทาะกับเศษ ภาชนะดินเผาเครื่องเคลือบ เป็นต้น

4) แหล่งผลิตเครื่องมือหินกะเทาะ พบหลายแห่งด้วยกัน ได้แก่ บริเวณลุ่มน้ำแพม ลักษณะของแหล่งเป็นสันเขา ซึ่งปรากฏโบราณวัตถุที่เป็นเครื่องมือหินกะเทาะและสะเก็ดหิน เช่นเดียวกับบริเวณลุ่มน้ำของ และบริเวณลุ่มน้ำลาง พบเครื่องมือหินกะเทาะ และสะเก็ดหินกระจายตัวอยู่ในถ้ำ และเพิงผา

5) แหล่งภาพเขียนสี พบตามถ้ำและเพิงผาทุกลุ่มน้ำในอำเภอปางมะผ้า แหล่งภาพ เขียนสีนี้มักพบร่วมกับแหล่งโบราณคดีที่เป็นเพิงผาที่อยู่อาศัยของกลุ่มคนที่ใช้เครื่องมือ หินกะเทาะและที่ฝังศพในวัฒนธรรมโลงไม้

6) แหล่งโบราณสถาน พบในบริเวณลุ่มน้ำลางและลุ่มน้ำแพม สภาพของแหล่ง เป็นลานตะพัก โดยโบราณวัตถุที่พบได้แก่ เศษภาชนะดินเผาทั้งแบบเนื้อดินเนื้อแกร่งและ เครื่องเคลือบ รวมทั้งร่องรอยโบราณสถานที่ก่อสร้างด้วยอิฐ