กิจกรรม

การประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งที่ 1 เรื่อง "การวิเคราะห์กระดูกสัตว์ในงานโบราณคดี"

จัดโดย โครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูงในอำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ระยะที่สอง สกว. และมหาวิทยาลัยศิลปากร

โครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูงในอำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ระยะที่หนึ่ง ได้ขุดค้นแหล่งโบราณคดีเพิงผาถ้ำลอด และเพิงผาบ้านไร่ ระหว่างปี พ.ศ.2544-2545 ได้พบกระดูกสัตว์เป็นจำนวนมาก โครงการฯ ระยะสองจึงได้จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ขึ้นเพื่อฝึกทักษะและวิธีวิทยาในการวิเคราะห์กระดูกสัตว์ให้กับคณะวิจัยด้านโบราณคดี แและผู้สนใจศึกษาด้านโบราณสัตววิทยา โดยมี Dr. Ryan Barett และ Dr. Phil Piper จาก University of Cambridge, UK ซึ่งทำงานวิจัยอยู่ในแหล่งโบราณคดีถ้ำนีอาห์ เกาะซาราวัค ประเทศมาเลเซีย โดยเป็นแหล่งที่มีอายุร่วมสมัยกับแหล่งโบราณคดีทั้งสองแห่ง เพื่อมาแลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับโบราณสัตววิทยาในป่าเขตร้อน และเป็นการเสริมสร้างทักษะในการวิเคราะห์กระดูกสัตว์ให้กับผู้ช่วยนักวิจัย ซึ่งจะพัฒนาเป็นนักวิจัยรุ่นใหม่ในอนาคต นอกจากนี้การประชุมครั้งนี้ต้องการพัฒนาและสร้าง Reference collection สำหรับการศึกษาเปรียบเทียบเรื่องสัตว์ป่าในอำเภอปางมะผ้าสำหรับเยาวชนในอนาคต

งานนี้จัดขึ้นระหว่างวันที่ 6-10 เมษายน 2547

ภาพกิจกรรม

         
พิธีเปิดการอบรม
ผู้เข้าร่วมการอบรม
ผู้เข้าร่วมการอบรม
ผศ.ดร.รัศมี กล่าวเปิดพิธี
 
ดร.ไรอัน ผู้เชี่ยวชาญกระดูกสัตว์
ดร.ฟิล (ซ้าย) ดูกระดูกสัตว์
เริ่มอบรมการวิเคราะห์
เริ่มลงมือวิเคราะห์
   
 
กรอกข้อมูลที่วิเคราะห์ลงคอมฯ
 
ตัวอย่างกรดูกสัตว์ที่ใช่ศึกษา
ลงมือวิเคราะห์กระดูกสัตว์
รูปหมู่

การอบรมในครั้งนี้แบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก คือ

ภาคทฤษฎี เป็นการบรรยายถึงร่องรอยของกระดูกสัตว์ ข้อสังเกตต่างๆ และเป้าหมายของการจัดจำแนกกระดูกสัตว์ ซึ่งทั้งหมดนี้เพื่อให้สามารถจำแนกชิ้นส่วน และชนิดของสัตว์ในเบื้องต้นได้ เพื่อนำไปแปลความในเรื่องต่างๆ ได้แก่ สภาพแวดล้อมในอดีต การกินอยู่ของคนสมัยโบราณ การดำรงชีวิต และรูปแบบหรือพฤติกรรมการล่าสัตว์ เป็นต้น

ในส่วนภาคปฏิบัติ เป็นการฝึกฝนความชำนาญ และรู้จักที่จะสังเกตร่องรอยต่างๆบนกระดูกสัตว์ สำหรับในเบื้องต้นนี้จึงเป็นการจัดจำแนกตามขนาดของสัตว์ ชนิดของสัตว์ ซึ่งศึกษาด้วยการเปรียบเทียบกับกระดูกสัตว์ปัจจุบันที่มีอยู่ และการแนะนำโดยผู้เชี่ยวชาญ สภาพของกระดูกสัตว์ เป็นหลัก เช่น การเผาไฟ ร่องรอยคราบต่างๆ ที่ปรากฏบนกระดูกสัตว์ และร่องรอยการสับตัดรูปแบบต่างๆทั้งที่เกิดจากเครื่องมือ และที่เกิดจากการกัดแทะของสัตว์

ผลจากการจัดกิจกรรมครั้งนี้จึงถือว่าประสบความสำเร็จอย่างมาก เพราะนอกจากจะเพิ่มพูลความรู้ ประสบการณ์ ทักษะความชำนาญกับผู้เข้าร่วมการอบรมทุกคน และโดยเฉพาะผู้ช่วยนักวิจัยของโครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูงแล้ว ยังเป็นการแลกเปลี่ยนข้อมูล วิธีการวิเคราะห์ และแนวคิดต่างๆ ระหว่างผู้เชี่ยวชาญชาวต่างประเทศ นักวิจัยชาวไทย ผู้ช่วยนักวิจัย และผู้เข้ารับการอบรม การอบรมครั้งนี้ในด้านหนึ่งจึงเป็นความสำเร็จก้าวแรกๆ ของความร่วมมือของนักวิชาการไทย-เทศ ที่จะประสานข้อมูลในระดับภูมิภาคต่อไป

เนื้อหาเกี่ยวกับการประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ท่านสามารถอ่านได้เพิ่มเติมได้ในบทความที่เขียนโดยคุณอนุสรณ์ อำพันธ์ศรี ผู้ช่วยนักวิจัยด้านโบราณคดีของโครงการ (คลิ๊กที่นี่) ซึ่งกำลังอยู่ระหว่างการตีพิมพ์